Optische kabel of digitale coax: welke kies je?

Een optische kabel of digitale coax doet voor je geluid precies hetzelfde: beide sturen een digitaal audiosignaal (S/PDIF) door en geven maximaal Dolby Digital 5.1 of DTS 5.1. De geluidskwaliteit is in de praktijk gelijk, dus de keuze hangt niet af van “welke klinkt beter”, maar van je apparatuur, je situatie en of je een mogelijke aardlus (brom) wilt uitsluiten. Heeft je apparaat maar één van de twee aansluitingen, dan is de keuze al gemaakt. Heb je beide, dan lees je hieronder wanneer je welke pakt. Bij gelijke geschiktheid gaat onze eigen voorkeur licht uit naar de digitale coax.

Geschikte kabels

Wat is het verschil tussen optisch en coax?

Allebei dragen ze hetzelfde digitale signaal, alleen op een andere manier. Een optische kabel (Toslink) stuurt het signaal als licht door een glasvezel. Een digitale coax kabel gebruikt een gewone koperader met een cinch-stekker (de ronde connector die op een tulpstekker lijkt) en houdt het signaal elektrisch.

Dat verschil in techniek heeft een paar praktische gevolgen. Bij optisch wordt het elektrische signaal in je bron eerst omgezet naar licht, door de glasvezel gestuurd en aan de andere kant (in je versterker of dac) weer teruggezet naar een elektrisch signaal. Bij digitale coax gebeurt die dubbele omzetting niet: het signaal blijft van begin tot eind elektrisch. Dat maakt het signaalpad van coax een fractie puurder, met minder schakels waar in theorie iets kan gebeuren.

Het bekende nadeel van koper, gevoeligheid voor storing en ruis, speelt bij onze digitale coax kabels in de praktijk niet. Ze zijn als echte 75 ohm coax stevig afgeschermd, dus storing van buitenaf komt er niet doorheen. Bij goedkopere kabels van andere fabrikanten kan dat anders liggen, bij onze kabels hoef je je er geen zorgen over te maken. Het enige punt waarop optisch echt iets oplost is een aardlus (een zacht bromgeluid), want glasvezel koppelt je apparaten elektrisch los. Op de geluidskwaliteit zelf hoor je tussen de twee geen verschil, want het is bij allebei hetzelfde S/PDIF-signaal.

Optisch of coax in één oogopslag

	Optische kabel (Toslink)	Digitale coax kabel
Signaal	Digitaal S/PDIF via licht (glasvezel)	Digitaal S/PDIF via koper (elektrisch)
Connector	Toslink	Cinch (tulpvormig)
Signaalpad	Twee omzettingen (elektrisch, licht, elektrisch)	Blijft elektrisch, geen omzetting
Max. geluidsformaat	Dolby Digital 5.1 / DTS 5.1	Dolby Digital 5.1 / DTS 5.1
Stereo in hoge resolutie	Meestal tot 24-bit/96 kHz	Tot 24-bit/192 kHz
Geluidskwaliteit	Gelijk	Gelijk
Storing en ruis	Ongevoelig (glasvezel)	Ongevoelig bij goede afscherming (onze kabels)
Aardlus / brom	Geen last van, elektrisch ontkoppeld	Kan brom doorgeven bij een aardlus
Lange afstand	Tot 5 à 10 m	Tot 10 à 15 m, fractie betrouwbaarder
Dolby Atmos / DTS:X	Nee (alleen via HDMI eARC)	Nee (alleen via HDMI eARC)

Voor Dolby Atmos of DTS:X heb je geen van beide nodig, maar HDMI met eARC. Sluit je een soundbar aan en wil je Atmos, kijk dan bij welke kabel voor je soundbar.

Geeft optisch of coax beter geluid?

Geen van beide geeft hoorbaar beter geluid. Voor alles tot en met cd-kwaliteit en Dolby Digital 5.1 of DTS 5.1 dragen ze exact hetzelfde signaal over, dus de geluidskwaliteit is gelijk. Als je beide aansluitingen hebt en het puur op geluid laat aankomen, kun je niet de verkeerde kiezen.

Toch hebben wij zelf een lichte voorkeur voor de digitale coax, en die zie je ook in de hifi-wereld vaak terug. De reden zit in het signaalpad. Bij optisch wordt je digitale signaal eerst van elektrisch naar licht omgezet en aan de andere kant weer terug naar elektrisch. Bij coax blijft het van begin tot eind elektrisch, zonder die dubbele omzetting. Minder schakels betekent in theorie minder kans op kleine timingafwijkingen. In de praktijk horen we hier geen kwaliteitsverschil, het is echt een lichte voorkeur en geen verschil dat je geluid maakt of breekt.

Er is wel één meetbaar verschil dat soms genoemd wordt: bandbreedte. Voor stereo in hoge resolutie haalt digitale coax doorgaans 24-bit/192 kHz, terwijl veel optische (Toslink) aansluitingen in consumentenapparatuur tot 24-bit/96 kHz gaan. Dat is geen beperking van glasvezel zelf, maar van de optische zendertjes die fabrikanten meestal gebruiken. Voor surround zoals Dolby Digital 5.1 en DTS 5.1 maakt het niets uit, daar zitten ze allebei op dezelfde grens. Speel je high-res stereo af vanaf bijvoorbeeld een streamer of dac, dan heeft coax wat meer ruimte. Twijfel je over jouw set, laat het ons weten, dan kijken we met je mee.

Wanneer kies je optisch en wanneer coax?

Kies optisch als je een aardlus hebt of kunt krijgen. Dat merk je aan een zacht bromgeluid dat met het volume meekomt, vaak als je apparaten op verschillende groepen of stopcontacten zitten. Omdat optisch glasvezel is en je apparaten elektrisch loskoppelt, is die brom er bij optisch gewoon niet. Dat is het ene punt waarop optisch echt iets oplost.

Kies coax in de overige gevallen, en dat is ook onze lichte voorkeur. Het signaal blijft elektrisch zonder extra omzetting, het heeft over langere afstanden wat meer marge (tot zo’n 10 à 15 meter) en bij high-res stereo wat meer bandbreedte, als je apparaten 24-bit/192 kHz ondersteunen. De klassieke zorg dat koper storing oppikt geldt bij onze goed afgeschermde 75 ohm coax in de praktijk niet.

In veel gevallen maakt het niet uit en is allebei een prima keuze. Heeft je apparaat maar één van de twee uitgangen, dan hoef je sowieso niet te kiezen.

Storing, brom en aardlussen

Let op het verschil tussen gewone storing en een aardlus. Gewone ruis of instraling van buitenaf houdt een goed afgeschermde kabel tegen, en onze digitale coax kabel is als echte 75 ohm coax stevig afgeschermd. Een aardlus is iets anders en heeft niets met afscherming te maken: die ontstaat als twee aangesloten apparaten via verschillende wegen met de aarde verbonden zijn. Het gevolg is vaak een zacht bromgeluid dat met het volume meekomt. Bij een digitale coax kabel blijft alles elektrisch verbonden, dus die brom kan worden doorgegeven. Een optische kabel heeft dit niet, want licht draagt geen elektrische verbinding over en de apparaten blijven elektrisch van elkaar gescheiden.

Hoor je brom en heb je nu coax liggen, dan is overstappen op optisch vaak de simpelste oplossing. Soms blijft de brom als er nog een andere elektrische verbinding tussen dezelfde apparaten loopt, bijvoorbeeld een tweede kabel of een gedeelde aarde; dan zit de oorzaak elders. Weet je niet zeker of jouw bromgeluid een aardlus is, stuur ons dan even een bericht met je apparaten erbij.

Maakt de afstand uit?

Voor de meeste opstellingen, een meter of een paar meter tussen twee apparaten in dezelfde kast of meubel, maakt de afstand niets uit en is allebei prima. Onze optische kabels zijn er van 0,5 tot 5 meter. Moet je een grotere afstand overbruggen, dan is coax een fractie betrouwbaarder. Ga je daar ver overheen, laat het ons weten met je situatie erbij, dan adviseren we wat past.

Check de aansluitingen op je apparaat

De makkelijkste manier om te kiezen is kijken wat je apparaten hebben. Veel cd-spelers, dac’s, tv’s, av-receivers en streamers hebben één van beide, soms allebei.

Een optische uitgang is een klein vierkant venstertje, vaak met een klepje en het label “Optical”, “Optical Out” of “Toslink”. Een digitale coax aansluiting is een ronde cinch-connector, meestal oranje of zwart, met het label “Coaxial”, “Digital Coax” of “Digital Out”. Let op dat een digitale coax aansluiting eruitziet als een gewone tulp- of cinch-aansluiting voor analoge audio, maar er staat “digital” of “coaxial” bij.

Heeft je apparaat maar één van de twee, dan is de keuze gemaakt. Heeft het allebei, kijk dan naar de punten hierboven: een mogelijke aardlus, de afstand en onze lichte voorkeur voor digitale coax. Twijfel je over een analoge tegenhanger, bijvoorbeeld de RCA kabel als digitaal geen optie is, kijk dan bij digitaal of analoog aansluiten. Kom je er niet uit, geef ons je merk en type door, dan zoeken we het voor je uit.

Andere digitale aansluitingen die je kunt tegenkomen

Wij voeren de twee aansluitingen die je thuis het vaakst tegenkomt: optisch (Toslink) en digitale coax met een cinch-stekker. Goed om te weten is dat er nog een paar andere digitale audioaansluitingen bestaan, vooral in professionele of high-end apparatuur:

• AES/EBU: de professionele variant, een gebalanceerd digitaal signaal over een XLR-stekker (110 ohm). Je ziet het op studio- en high-end audioapparatuur. Technisch is het nauw verwant aan digitale coax.
• Mini-Toslink: een kleinere optische stekker ter grootte van een 3,5 mm jack, te vinden op sommige laptops en draagbare apparaten. Hetzelfde lichtsignaal als gewone Toslink, alleen een ander stekkertje.
• Glasvezel-connectoren zoals ST: een steviger optische aansluiting met echte glasvezel, vooral in high-end audio. Zeldzaam in gewone consumentenapparatuur.

Heb je apparatuur met zo’n afwijkende aansluiting en twijfel je wat je nodig hebt, neem dan contact op, dan kijken we met je mee.

Veelgestelde vragen