Subwoofer bromt? Zo werk je de brom weg

Subwoofer bromt? Meestal is een aardlus de oorzaak: je AV-receiver of versterker en de subwoofer zijn via meer dan één weg met aarde verbonden. Trek als eerste de signaalkabel uit de subwoofer. Blijft hij brommen, dan zit het in de sub of zijn stroomvoorziening. Stopt de brom, dan zit het in de keten ervoor en werk je hem in een paar gratis stappen weg: alles op één stekkerdoos, de antennekabel eruit, de stekker omdraaien.

Dit stappenplan komt uit onze eigen supportgesprekken over brommende subwoofers, aangevuld met wat REL, Teufel, JBL, Klipsch en Sennheiser er in hun eigen hulpartikelen over zeggen. Blijkt in stap 2 de kabel de schuldige, dan vind je de vervanger op onze pagina over de subwoofer kabel: 0,25 tot 10 meter, met de afscherming aan beide kanten aangesloten en 5 jaar garantie.

Stappenplan: brom uit je subwoofer wegwerken

Doe de stappen in deze volgorde. Stap 1 bepaalt of je in de subwoofer zelf zoekt of in de keten ervoor; de stappen daarna werken van gratis naar betaald. Zet het volume van de subwoofer eerst laag.

1. Trek de signaalkabel uit de subwoofer terwijl hij aanstaat. Dit is de eerste vraag die wij in elk supportgesprek over brom stellen. Blijft de subwoofer brommen met een lege ingang, dan komt de brom uit de sub zelf of uit zijn stroomvoorziening; dan zijn alleen stap 3 en 5 nog zinvol, en daarna is de fabrikant aan zet. Wordt het stil, dan komt de brom via de kabel binnen. Dat is de gebruikelijke uitkomst, en dan gaat het bijna nooit om de kabel zelf maar om wat eraan hangt. Loop dan door naar stap 2.
2. Steek de kabel alleen in de subwoofer, nog niet in de receiver. Bromt hij nu al, dan werkt de kabel als antenne of is hij beschadigd: een kapotte afscherming, een losse plug, een knik onder een kast. Een klant met een tulpkabel die in de vloer was gestort had precies dit: zonder kabel stil, met de kabel los aan de sub brom. Komt de brom pas zodra de receiver eraan hangt en aanstaat, dan zit het in de keten en ga je door naar stap 3.
3. Zet de subwoofer en de receiver op dezelfde stekkerdoos. Hang alles aan één stekkerdoos, desnoods tijdelijk met een verlengsnoer; waarom dat werkt lees je onder het stappenplan. Bij een klant van ons was een ander stopcontact voor de subwoofer de hele oplossing; de nieuwe kabel die hij al besteld had ging ongebruikt retour.
4. Trek de antennekabel van kabel-tv uit de tv of mediabox. In Nederland is dit de oorzaak die het vaakst over het hoofd wordt gezien: de coaxkabel van de kabelaansluiting is via het netwerk geaard, en zo krijgt je installatie een tweede aarde naast het stopcontact. KEF zet het in de handleiding van de KC62, Teufel noemt het in zijn hulpartikel. Stopt de brom zodra de antennekabel los is, dan zet je een mantelstroomfilter (galvanische scheider) tussen wandcontactdoos en mediabox. Dat is een klein tussenstuk van enkele tientjes dat de aarde van de antennekabel scheidt.
5. Draai de netstekker van de subwoofer 180 graden om. Trek de stekker eruit, draai hem om en steek hem terug; doe dat daarna ook bij de receiver, één apparaat tegelijk. Geen fabrikant zet dit in de handleiding, maar wie in de live-audio heeft gewerkt kent het: het helpt af en toe. De verklaring: elk apparaat lekt een klein beetje wisselstroom naar zijn eigen behuizing, en hoeveel hangt af van welke kant van de stekker op de fase zit. Twee apparaten met een verschillende stand sturen een klein stroompje door de mantel van de signaalkabel, en dat hoor je als brom. Het Duitse blad STEREO beschrijft dit als “ausphasen”. De meeste kans heb je bij een subwoofer of bron zonder randaarde (een platte stekker, of een Schuko-stekker zonder aardklemmen). Bij apparaten met randaarde ligt de behuizing al aan aarde en maakt de stand weinig uit. Wat je nooit doet: de randaarde afplakken of een verloopstekker zonder aarde gebruiken.
6. Haal de signaalkabel weg bij stroomkabels, dimmers en opladers. Denon zet het in de handleiding van zijn receivers: bundel de stroomkabels niet met de signaalkabels, want dat wekt brom en ruis op. Een goed afgeschermde kabel houdt het meeste tegen, maar een meter parallel aan een stroomsnoer vraagt erom. Hoor je eerder een hogere zoem dan een lage brom, dan zit er vaak een dimmer, een oplader of een voeding op dezelfde groep. Koppel die één voor één los tot de zoem weg is.
7. Blijft de brom, dan doorbreek je de lus met een isolator. Een ground loop isolator is een kleine transformator die je in de subwoofer kabel zet, vlak voor de subwoofer. Hij verbreekt de elektrische verbinding van de mantel en laat het signaal door. Wij zien hem als laatste stap: de gratis stappen hierboven lossen het vaker op. Kies er een die voor subwoofers gemaakt is en tot 20 Hz gespecificeerd is, anders lever je laag in. Bromde de sub in stap 1 al met een lege ingang, dan helpt geen isolator: dan is het de sub of zijn voeding, en dan is de fabrikant aan zet.

Wat een aardlus is en waarom juist je subwoofer hem laat horen

Een aardlus is een tweede weg naar aarde. Je receiver is geaard via zijn stopcontact, je subwoofer via het zijne. De mantel van de signaalkabel verbindt die twee aardes met elkaar. Staan de twee stopcontacten op een net iets ander potentiaal, dan loopt er een kleine wisselstroom door die mantel. Die stroom heeft de frequentie van het lichtnet, 50 Hz. Precies dat is de lage, aanhoudende brom. Bij een actieve subwoofer hoor je het het hardst: hij heeft een eigen versterker en voeding, staat vaak ver van de receiver aan een lange kabel, en zijn hele werkgebied ligt rond die 50 Hz. Uitwijken naar een optische kabel, zoals bij een soundbar, kan hier niet: het subwoofersignaal is analoog. Daarom werk je de lus zelf weg, met de stappen hierboven. Bromt niet je subwoofer maar je platenspeler, dan speelt de aardedraad mee; hoe je die aansluit lees je in platenspeler aansluiten zonder brom.

Eerlijk: wanneer het wél de kabel is, en wanneer de subwoofer zelf

Geen enkele kabel voorkomt een aardlus, ook de onze niet. Sterker nog: een goede kabel kan een bestaande aardlus juist hoorbaar maken. Bij onze subwoofer kabel is de afscherming aan beide kanten aangesloten, zodat de aarde van receiver naar sub doorloopt. Een losse aardedraad is daardoor niet nodig, ook als de kabel langs stroomkabels loopt. Een dunne, slecht afgeschermde kabel geeft die aardstroom nauwelijks door; een goede wel. Wie na een nieuwe kabel voor het eerst brom hoort, heeft dus meestal geen slechte kabel maar een aardlus die er al zat. Los die eerst op met stap 3 tot en met 5, en beoordeel dan pas de kabel.

Soms is het wel degelijk de kabel. Een beschadigde afscherming of een losse plug maakt van de kabel een antenne, en dat merk je in stap 2. Een koppelstuk om twee kabels te verlengen is een extra overgang die storing oppikt; neem liever één langere kabel, tot 10 meter is dat geen probleem. En een kabel die jaren langs een stroomsnoer heeft gelegen kan simpelweg te weinig afscherming hebben. Raoul Rohling en smolle schreven na de overstap op onze coaxiale subwoofer kabel:

Had een brom in de sub..erg irritant..na gebruik van deze kabel bromvrij…wat een verschil… super!

Raoul Rohling, klantreview op ruconnected.nl, 11 april 2023

Gekocht om als subwoofer kabel te gebruiken. Ik dacht altijd dat het versterker gedeelte van de sub een zoemend geluid maakte. Dat lag dus aan men vorige kabel. Met deze kabel is dit opgelost. Top !

smolle, klantreview op ruconnected.nl, 9 februari 2019

En soms is het de subwoofer of de bron zelf. Een klant met een Sennheiser Ambeo-soundbar en de bijbehorende sub probeerde een filter op de signaalkabel en een stekkerdoos met netfilter; de brom bleef, want hij kwam uit de soundbar. De sub ging via de fabrikant retour en de kabel kwam bij ons terug, allebei zonder gedoe. Bromt jouw sub in stap 1 met een lege ingang, of bromt de bron op elke ingang, dan is dat het spoor. Kom je er niet uit, stuur ons dan een bericht met je apparaten en de uitkomst van stap 1 en 2 erbij; dan denken we mee.

Signalen die de oorzaak verraden

De brom zelf vertelt al veel. Een constante lage brom die er direct is zodra alles aanstaat, wijst op een aardlus of de stroomvoorziening. Een brom die pas na een tijd spelen opkomt, komt eerder uit de bron of de receiver dan uit de stroom; probeer een andere uitgang of een andere bron op de receiver en luister of de brom meeverhuist. Een hogere zoem hoort bij dimmers, opladers en schakelende voedingen op dezelfde groep. Ploffen, tikken of piepen uit de sub is geen brom maar een teken dat de ingebouwde versterker een probleem heeft, zoals Klipsch in de eigen hulp aangeeft.

Let ook op de automaat. Veel actieve subwoofers schakelen zichzelf aan zodra er signaal binnenkomt en na een tijd stilte weer uit. Die automaat wacht op een duidelijk begin. Zit er constante ruis of een lichte brom op de lijn, dan ziet de sub geen schoon startpunt: hij blijft hangen, valt te vroeg uit of springt op momenten aan waarop je hem niet verwacht. Een klant met een Hypex-versterker in zijn sub moest de gevoeligheid van de automaat drie standen omhoog zetten om hem betrouwbaar te krijgen, en de fabrikant vermoedde een aardlus. Een sub die vreemd in- en uitschakelt is dus vaak hetzelfde probleem als een sub die bromt. Los de brom op, en de automaat werkt weer zoals bedoeld.

Veelgestelde vragen over een brommende subwoofer