Geen geluid via de optische kabel: checklist

Geeft je optische kabel geen geluid, controleer dan eerst wat je kunt zien: zijn de beschermdopjes eraf, loopt de kabel van een uitgang naar een ingang en komt er rood licht uit het losse uiteinde. Daarna de twee instellingen die het vaakst missen: de juiste ingang op de soundbar of receiver en de geluidsuitvoer van de bron op PCM. Zo vind je in vijf minuten waar het misgaat, want de kabel zelf is zelden het probleem.

Deze checklist komt uit ruim honderd supportgesprekken over Toslink-verbindingen tussen televisies, soundbars, AV-receivers, DAC’s en streamers. Blijkt na de rode-lichttest de kabel toch de schuldige, dan vind je de vervanger op onze pagina over de optische kabel.

Checklist: geen geluid via optisch oplossen

1. Haal de beschermdopjes eraf en steek de kabel erin tot hij vastzit. Op de connectors van een optische kabel zit vaak een plastic dopje. Op al onze optische kabels zit er standaard een, niet elk merk levert ze mee. Ook een ongebruikte optische poort kan een dopje, klepje of blokje hebben. “De stekker is te dik” is in onze gesprekken bijna altijd een dopje dat er nog op zit. Sonos zegt het in de eigen hulp ook: verwijder het kapje voordat je aansluit. Steek de connector daarna recht in tot hij vastzit; bij de meeste apparaten voel je een klik.
2. Zit de kabel van een uitgang naar een ingang? Dit wordt vaker verwisseld dan je denkt. Een optisch signaal loopt maar één kant op: van de uitgang (out) van de bron naar de ingang (in) van de ontvanger. Een uitgang kan nooit ontvangen. Een voorbeeld uit onze mailbox: Ziggo adviseerde bij het verdwijnen van analoge radio “verbind de audio-uitgang van de mediabox”, en de klant stak de kabel in de optische uitgang van zijn Bose-systeem in plaats van in de ingang. Twee uitgangen op elkaar, dus stilte. De kabel zelf mag je wel omdraaien, beide uiteinden zijn gelijk. Controleer dus bij beide apparaten of de kabel in de juiste poort zit: bij de bron een poort met out, bij de ontvanger een poort met in.
3. Doe de rode-lichttest. Dit is het mooie van een optische kabel: je kunt het signaal zien. Haal de kabel uit het ontvangende apparaat terwijl de bron aan staat. Zie je rood licht uit het kabeluiteinde komen, dan stuurt de bron uit en komt er in elk geval signaal door de kabel. Zoek dan verder bij de ingang, het formaat of het ontvangende apparaat (stap 5 en 6). Zie je geen licht, dan stuurt de bron niets uit: verkeerde uitgang, uitgang niet geactiveerd (stap 4) of, als dat allemaal klopt, een kabelbreuk.
4. Zet de uitgang op de bron aan. Veel televisies sturen pas geluid over optisch als je de geluidsuitvoer op de optische of externe uitgang zet. Waar die instelling per merk zit, staat onder de checklist. Bij streamers kies je de S/PDIF- of optische uitgang in de app of het menu. Let op: sommige tv’s kunnen niet tegelijk over de eigen luidsprekers en over optisch uitsturen; dat staat in de handleiding.
5. Kies de juiste ingang op de ontvanger. Zet de soundbar, receiver of DAC op de optische ingang, vaak Optical, Toslink of D.IN genoemd. Heeft het apparaat meerdere optische ingangen, controleer dan of het nummer klopt met de poort waar de kabel in zit. Bij een receiver moet je de optische ingang soms nog aan een bron toewijzen in het menu.
6. Zet de geluidsuitvoer op PCM of stereo. Dit is de meest gemiste stap. Veel DAC’s, stereoversterkers en oudere soundbars verwerken alleen stereo. Stuurt je televisie meerkanaals geluid (Dolby Digital, bitstream) naar zo’n apparaat, dan blijft het stil of hoor je ruis. Herkenbaar aan het patroon: bij sommige zenders of apps wel geluid, bij andere niet. Bij een klant met een Panasonic-tv en een DAC vielen juist de NPO- en RTL-zenders stil, die via zijn decoder in Dolby Digital binnenkwamen, terwijl apps in stereo gewoon doorkwamen. Zet het digitale formaat op PCM of stereo (per merk: zie onder de checklist). Het geluid is er dan vrijwel altijd direct. Wil je juist surround en krijg je alleen stereo? Dan staat de bron op stereo of PCM en zet je hem op Dolby Digital of automatisch, mits de ontvanger dat aankan.
7. Past hij niet of valt hij eruit? Draai de kabel om. Toslink-poorten verschillen per fabrikant een fractie van elkaar. Bij verreweg de meeste apparaten klikt onze kabel netjes vast, maar er zijn uitzonderingen: een DAC waar hij niet in klikt, een receiver in een volle kast waar hij bij de minste beweging uit schuift. Probeer eerst de andere kant van de kabel in die poort. Blijft het een slechte combinatie, dan mag de kabel binnen 100 dagen retour en kijken we mee naar een exemplaar dat wel past.
8. Controleer de route en de lengte. In een optische kabel loopt het signaal als licht door een vezel. Bij eenvoudige kabels kan een scherpe knik of een kabel die klem zit onder een meubel de vezel breken. Onze optische kabel heeft daarom drie beschermlagen om de vezel, maar klem zetten is nooit goed. Houd achter het apparaat zo’n 8,5 centimeter ruimte voor de stekker en de bocht. Lengte telt ook: Toshiba, de maker van de Toslink-ontvangers in veel apparaten, specificeert maximaal 5 meter kunststofvezel. Daarom verkopen wij optische kabels van 0,5 tot 5 meter en niets daarboven. Moet je verder, kies dan een digitale coax kabel, die is er tot 10 meter. Twee optische kabels koppelen raden we af, elke overgang kost licht.

Waar de instellingen per merk zitten

De namen komen uit de handleidingen en supportpagina’s van de fabrikanten zelf. Samsung: Instellingen, Geluid, Geluidsuitvoer op Optical; het formaat onder Expertinstellingen, “Digitale format voor geluid”. LG: Geluid, Geluidsuitgang op Optisch; het formaat onder “Digitaal geluid uit”, op PCM en niet op Passeren. Sony: Speakers op Audiosysteem en “Digitale audio-uitgang” op PCM; bij de nieuwste Bravia’s staat de optische uitvoer apart onder Beeld en geluid, Audio-uitvoer. Philips: Geavanceerd, “Indeling voor audio-uitvoer” op Stereo. Andere merken gebruiken vergelijkbare namen; zoek in het geluidsmenu naar optisch, digitaal of S/PDIF.

Eerlijk: meestal is het een instelling, niet de kabel

In de gesprekken die wij hierover voeren is de oorzaak in de meeste gevallen een van de instellingen uit stap 4 tot en met 6. Het signaal zelf heeft geen versies: elke Toslink-kabel draagt hetzelfde S/PDIF-signaal. Een nieuwe kabel kopen lost een instellingsprobleem dus niet op, en dat zeggen we ook als je het ons vraagt. Sudesh Changoer maakte het mee:

Dacht dat mijn optische kabel defect was, dit bleek achteraf niet het geval, maar toen was er al een nieuwe onderweg! Als je kwaliteit wilt, hoef je niet verder te zoeken.

Sudesh Changoer, Google-review, oktober 2020

De kabel is het wel wanneer de rode-lichttest geen licht laat zien terwijl de uitgang goed staat en de dopjes eraf zijn. Of wanneer het licht na een verhuizing of een strakke kabelgoot ineens uitblijft. Heel af en toe glipt er een exemplaar door onze controle; alle kabels worden voor het inpakken getest, maar honderd procent lukt niemand. Laat het ons weten, dan sturen we direct een nieuwe. Opnieuw insteken helpt trouwens vaak al, zoals bij Menno Frieswijk met zijn nieuwe Hegel-versterker: “Eerst geen geluid, daarna opnieuw aangesloten (…) en voilà! Prachtig geluid!”

Optisch naast HDMI ARC

Een derde van onze optisch-gesprekken begint bij HDMI ARC dat niet werkt. Optisch is dan een betrouwbaar alternatief tussen televisie en soundbar of receiver, tot en met Dolby Digital 5.1 en DTS 5.1. Twee dingen lever je in. Dolby Atmos en de HD-formaten gaan niet over optisch; daarvoor blijft HDMI ARC of eARC nodig, zie de vergelijking op onze pagina over de kabel voor je soundbar. En het volume regelen met de tv-afstandsbediening loopt via HDMI CEC, dat gaat niet over een optische kabel. Werkt ARC bij jou niet, kijk dan eerst bij geen geluid via HDMI ARC. Loopt het geluid via optisch wel, maar niet gelijk met het beeld? Dat is een ander probleem, met eigen stappen: beeld en geluid niet synchroon. En kom je er niet uit: mail ons merk en typenummer van je apparaten, dan kijken we mee.

Veelgestelde vragen over optisch geluid