Wat is de HDMI handshake en hoe fix je hem?

De HDMI handshake is de digitale onderhandeling die twee apparaten voeren zodra je ze met een HDMI kabel verbindt. De televisie vertelt wat hij aankan, de kopieerbeveiliging HDCP controleert of beide apparaten elkaar vertrouwen, en daarna spreken ze het signaalformaat af. Mislukt een van die stappen, dan zie je een zwart scherm of beeld dat kort wegvalt. Meestal lost een minuut stroomloos van de hele keten het op. Komt het terug, dan zit het verschil vaak in hoe kieskeurig je apparaten zijn en of de kabel de specificatie haalt; daarover verderop meer. Wil je de kabel meteen als twijfelfactor wegnemen? Onze HDMI kabels zijn per lengte apart opgebouwd, zodat ook de langere maten de volledige specificatie halen; koper tot 5 meter, daarboven optisch. Dan zoek je verder bij de apparaten en hun instellingen.

Zo werkt de HDMI handshake, in drie stappen

Stap 1: EDID, het visitekaartje van je scherm. Elke televisie, monitor en beamer heeft een klein geheugenblok met zijn mogelijkheden: welke resoluties, welke verversingssnelheden, welke audioformaten. Dat blok heet de EDID, een standaard van VESA, waarmee een scherm zich aan de bron voorstelt. Zodra de bron (mediabox, console, speler) verbinding maakt, leest hij de EDID uit en weet hij wat hij mag sturen.

Stap 2: HDCP, de vertrouwenscontrole. Direct daarna controleren de apparaten elkaars kopieerbeveiliging. Beveiligde content zoals 4K-streams speelt alleen af als elke schakel in de keten, dus ook een receiver of soundbar ertussen, de juiste HDCP-versie ondersteunt. Loopt het hier vast, dan lees je verder in ons artikel over de HDCP-foutmelding oplossen; wat HDCP is staat op de pagina over HDMI 2.2 en HDCP.

Stap 3: het formaat afspreken. Op basis van de EDID kiest de bron een signaalformaat, bijvoorbeeld 4K op 60Hz met HDR. De apparaten synchroniseren en het beeld verschijnt. Deze onderhandeling herhaalt zich vaker dan je denkt: bij het aanzetten, bij het wisselen van ingang en telkens wanneer het formaat verandert, zoals bij de overgang van een HD-zender naar een 4K-film. Dat korte zwarte moment bij zo’n wissel is een normale handshake, geen storing. Het woord handshake staat overigens in geen enkele officiële HDMI specificatie; het is de gangbare naam voor deze drie stappen samen.

Over dezelfde verbinding loopt ook HDMI CEC, het kanaal waarmee apparaten elkaar bedienen. Dat is geen onderdeel van de handshake, maar een CEC-conflict geeft vergelijkbare klachten: geen geluid na het opstarten, of een soundbar die de tv “eruit gooit”. Op onze pagina over HDMI CEC staat per merk hoe die instelling heet.

Zo herken je een mislukte handshake

• Zwart scherm terwijl alles aan staat, vooral na het wisselen van ingang of het ontwaken uit stand-by.
• Beeld dat seconden wegvalt en terugkomt, alsof de apparaten opnieuw beginnen. Dat is letterlijk wat er gebeurt: de handshake wordt opnieuw uitgevoerd. Loopt het geluid daarbij gewoon door, dan is dat in onze supportgesprekken de snelste aanwijzing dat het om de handshake gaat.
• Beeld zonder geluid of geluid zonder beeld, wanneer één deel van de afspraak wel tot stand komt en het andere niet.

Blijft het scherm helemaal zwart, ook na een herstart, doorloop dan het stappenplan bij HDMI geen beeld. Zie je structureel stipjes, flikkeren of kleurvlekken, kijk dan naar de symptomen van een slechte HDMI kabel: een verbinding op het randje van zijn bandbreedte geeft die verschijnselen.

De handshake repareren: vaste volgorde

1. Haal de hele keten een minuut van de stroom. Trek de stekker van bron, televisie en eventuele receiver of soundbar uit het stopcontact en wacht een minuut. Steek ze weer in en zet ze aan. De handshake begint dan met een schone lei; een eenmalige hik is hiermee meestal voorbij.
2. Update de firmware van elk apparaat in de keten. Fabrikanten schaven het handshake-gedrag met updates bij. Update televisie, receiver en bron. Test daarna opnieuw. Andersom komt ook voor: na een update werkt een verbinding die net goed ging opeens net niet meer.
3. Vereenvoudig de keten voor de test. Sluit de bron rechtstreeks op de televisie aan. Werkt het dan wel, dan zit de storing in de tussenschakel of in wat die schakel aan EDID en HDCP doorgeeft. Vooral adapters, switches, matrixen en audio-extractors geven de EDID niet altijd correct door.
4. Verlaag tijdelijk het signaalformaat. Zet de bron op 1080p zonder HDR. Werkt dat stabiel en gaat het pas mis op 4K met HDR, dan zit je tegen de grens van wat de verbinding aankan: een bandbreedteprobleem, geen defect in de handshake. Heb je een Denon- of Marantz-receiver, zet dan onder Video de instelling 4K/8K Signal Format van Enhanced op Standard; de handleiding noemt dat zelf als oplossing wanneer beeld afhankelijk van speler of kabel niet doorkomt.
5. Probeer een andere HDMI poort. Niet elke poort ondersteunt dezelfde bandbreedte of HDCP-versie. Werkt het op een andere poort wel, dan weet je meteen waar het zit.
6. Doe de omwisseltest met de kabel. Test dezelfde apparaten met een andere HDMI kabel. Verhuist het probleem mee met de kabel, dan heb je de oorzaak.

Apparatuur of kabel? Zo houd je ze uit elkaar

De handshake is een gesprek tussen apparaten, en de kabel is de lijn waarover dat gesprek loopt. Een eenmalige hik lost de stroomreset op. Komt het probleem terug, dan is de kabel in onze supportgesprekken minstens zo vaak de oorzaak als firmware, instellingen of een tussenapparaat. Daarom begint de reparatievolgorde bij wat gratis is, en koop je niet meteen iets nieuws.

Waarom de lijn zo vaak meespeelt, zit zo. In principe gaat een handshake altijd goed. Apparaten verschillen alleen enorm in gevoeligheid: het ene komt goed weg met een matig signaal, het andere is kieskeurig en haakt bij het minste af. Vaak zijn dat juist apparaten uit een hoger segment, zoals de receiver in de eerste review hieronder. Over een kabel die de specificatie net wel, net niet of helemaal niet haalt lukt de handshake bij zo’n apparaat de ene keer wel en de andere keer niet. Wij zien geregeld kabels op dat randje, ook gecertificeerde: voor certificering wordt vaak één lengte ingestuurd, terwijl de langere maten dezelfde opbouw hebben en dan net tekortschieten. Dezelfde kabel die jaren goed werkte kan daarom na een apparaatwissel of een firmware-update opeens handshake-problemen geven; niet omdat de kabel kapot ging, maar omdat het nieuwe apparaat strenger is. Met een kabel die de volledige specificatie haalt werkt het dan gewoon. Twee klanten beschreven precies dat:

(…) Geen problemen met Handshake. Mijn Onkyo kan op het gebied van hdmi-handshake een kieskeurig kreng zijn. Echter met deze kabel geen enkel probleem. (…)

Marcel, klantreview optische HDMI 2.1 kabel op ruconnected.nl

Al vaker handshake problemen gehad met HDMI kabels, vooral als apperaten firmware updates krijgen, werken somige kabels niet meer, weet niet waarom of hoe dat kan, maar het is er. (…) Deze dunne kabels met de kleine connectoren werken tot nu toe probleemloos (…)

cjschilla, klantreview dunne HDMI kabel op ruconnected.nl

Bij lengtes boven de 5 tot 7 meter wordt de kans dat de lijn het probleem is alleen maar groter: daar werkt een gewone koperen kabel bij 4K vaak net niet lekker, of soms wel en soms niet. Voor die situaties is de optische HDMI kabel de oplossing; bij kortere lengtes komt hetzelfde randje-gedrag ook voor en zet de HDMI kabel keuzehulp de opties op een rij. En eerlijk is eerlijk: een kabel lost niet alles op. Een klant met een Samsung QLED en een Ziggo Mediabox Next schreef dat onze kabel zijn handshake-probleem “niet helemaal” verhielp; Samsung en Ziggo wezen daar naar elkaar, en dat is een firmware-kwestie waar geen kabel iets aan verandert. Kom je er niet uit, mail ons dan je apparatuur (merk en typenummer). Dan denken we mee, ook als de oplossing geen kabel is.

Optische HDMI kabels en de handshake

Een optische HDMI kabel stuurt het beeld over glasvezel, maar de handshake heeft tweerichtingsverkeer nodig. Onze optische kabels zijn daarom hybride opgebouwd: glasvezel voor de beelddata en koperaders voor EDID, HDCP, CEC en eARC. Die functies werken er dus gewoon overheen, zonder dat je iets hoeft in te stellen. Sommige optische kabels vragen dat je de EDID van je scherm eerst in de kabel programmeert; die stap heeft onze kabel niet, een vraag die we geregeld krijgen. Let bij elke optische kabel wel op de richting: de connector met Source hoort in de bron, die met Display in de televisie of beamer.

Veelgestelde vragen over de HDMI handshake